কাশ্মীৰ কি কলি

কাশ্মীৰ কি কলি হৈছে শক্তি সমন্তৰ পৰিচালনাত ১৯৬৪ চনত নিৰ্মিত ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ ৰোমাণ্টিক নাট্য চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনত অভিনয় কৰিছে শম্মী কাপুৰ, শৰ্মিলা ঠাকুৰ (তেওঁৰ প্ৰথম হিন্দী চলচ্চিত্ৰ চৰিত্ৰত), প্ৰাণ, ধুমল, নাজিৰ হুছেইন আৰু অনুপ কুমাৰ। সংগীত ৰচনা কৰিছিল অ’ পি নায়াৰে আৰু গীতৰ কথা লিখিছিল এছ.এইচ. বিহাৰী। সেই বছৰৰ ষষ্ঠ সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ছবিখন তেলুগু ভাষা ভাষাত শ্ৰীংগৰা ৰামুডু নামেৰে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১২

পটভূমি

ধনী আৰু আদৰ-সাদৰ কৰি ডাঙৰ-দীঘল হোৱা ৰাজীৱ লাল বিধৱা ৰাণী মাৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ। পিতৃ প্ৰয়াত সঞ্জীৱলালে খুলি দিয়া মিলটোৰ ৰূপালী জয়ন্তীত তেওঁ সকলো শ্ৰমিকৰ বাবে ৫ লাখ টকাৰ বোনাছ ঘোষণা কৰি মাকক ক্ষুব্ধ কৰে। ঘৰৰ দাসী কৰুণাই তেওঁৰ অসাৱধান আচৰণ বন্ধ কৰিবলৈ তেওঁক বিয়া কৰাবলৈ পৰামৰ্শ দিয়ে, যিটো কথাত ৰাণী মাও সন্মতি দিয়ে। তেওঁৰ মেনেজাৰ শ্যামলালে ৰাজীৱক নিজৰ পছন্দৰ ছোৱালীজনীক বিয়া কৰাবলৈ জোৰ দি ছোৱালীকেইজনীক লগ পোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰে। ৰাজীৱ ঘৰলৈ উভতি আহি সকলো ছোৱালীক দেখে – তেওঁ শুদ্ধকৈ অনুমান কৰে যে মাকে তেওঁক বিয়া কৰাব বিচাৰে, আৰু তেওঁ সকলো সম্ভাৱ্য প্ৰেমিকক আঁতৰাই পেলাবলৈ লম্ফ-জম্ফ থকা বোবা মানুহৰ অভিনয় কৰে। তেওঁৰ পৰিকল্পনা সফল হয় যদিও মাকৰ ওপৰত তেওঁৰ বৰ খং উঠাৰ বাবে তেওঁ এক দ্বিধাদ্বন্দ্বত পৰিছে। বন্ধু এজনে পৰামৰ্শ দিয়ে যে তেওঁ কাশ্মীৰৰ তেওঁলোকৰ বাংলোলৈ গুচি যাব লাগে – কাৰণ ৰাণী মা কেতিয়াও তালৈ নাযায়।

কাশ্মীৰত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ আৱিষ্কাৰ কৰে যে তেওঁৰ এষ্টেট মেনেজাৰ ভোলাৰামে তেওঁৰ বাংলোটোক হোটেললৈ ৰূপান্তৰিত কৰি ঋতুৰ বাবে কিছুমান কোঠা ভাড়াত দিছে। ভাড়াতীয়াসকলক কয় যে তেওঁ ৰাজীৱ লাল। অৱশ্যে ভোলাৰামক লগ পালে ৰাণী মায়ে তেওঁক মাতি আনি ৰাজীৱ আহিলে বাংলোত থাকিবলৈ নিদিবলৈ কৈছে বুলি কয়। ৰাজীৱে কেনেবাকৈ ভোলাৰামক পতিয়ন নিয়াই ৰাণী মাক কয় যে তেওঁ নাই। ভোলাৰামে ভাড়াতীয়াসকলক কয় যে ৰাজীৱ পাগল আৰু তেওঁৰ উন্মাদনাত তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে তেওঁ সেই সম্পত্তিৰ প্ৰকৃত মালিক।

পাছদিনা ৰাজীৱে ফুল বিক্ৰী কৰি জীৱিকা উপাৰ্জন কৰা চম্পা নামৰ ছোৱালী এজনীক লগ পায়। সি তাইক বিছ টকাত পাঁচ টকাৰ ফুল কিনি দিয়ে, আৰু তাইক কয় যে সি মালিক নহয়, ড্ৰাইভাৰহে। অলপ পাছতে কিছু মতানৈক্যৰ অন্তত প্ৰেমত পৰে আৰু বিয়া হোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় যদিও কিছু বাধাৰ সন্মুখীন হয়। প্ৰথমতে বন পৰিচালক মোহনে চম্পাৰ পিতৃ দিনুক কিছু টকা ধাৰলৈ দি দিনুই ঋণ পৰিশোধ কৰিব নোৱাৰিলে চম্পাক বিয়া কৰাবলৈ বদ্ধপৰিকৰ।

কথাবোৰ অধিক জটিল হৈ পৰে যেতিয়া মোহনে আৱিষ্কাৰ কৰে যে ডিনু চম্পাৰ প্ৰকৃত পিতৃ নহয়, আৰু তেওঁ দিনুক ব্লেকমেইল কৰি চম্পাক তেওঁৰ লগত বিয়া কৰাই দিয়ে, নহ’লে তেওঁ চম্পাৰ আগত গোপন কথা প্ৰকাশ কৰিব। চম্পাই ৰাজীৱৰ লগত গোপনে সাক্ষাৎ কৰি থাকে, কিন্তু সকলো শেষ হৈ যায় যেতিয়া তেওঁৰ ঘৰত ভাড়াতীয়া হিচাপে বসবাস কৰা তিনিগৰাকী ছোৱালীয়ে তাইক প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁ ড্ৰাইভাৰ নহয়, সম্পত্তিৰ মালিক। বিশ্বাসঘাতকতা অনুভৱ কৰি চম্পা পলাই যায়। ৰাজীৱে তাইৰ ওচৰ পোৱাৰ আগতেই মাকৰপৰা ট্ৰাংক ফোন আহে, কৰুণা গুৰুতৰভাৱে অসুস্থ বুলি জনায়।

ভোলা ৰামক চম্পাক সকলো কথা বুজাবলৈ কোৱাৰ পিছত তেওঁ বম্বেলৈ ৰাওনা হয় আৰু কৰুণাক মৃত্যুশয্যাত বিচাৰি পায়, কাষতে ৰাণী মা বহি আছে। কৰুণাই ৰাজীৱৰ আগত প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁ ৰাণী মাৰ প্ৰকৃত পুত্ৰ নহয় আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত পিতৃ আন কোনো নহয়, তাইৰ ভায়েক দিনু। বহু বছৰ আগতে দিনুৱে তেওঁক মদৰ বাবে কৰুণাক বিক্ৰী কৰিছিল, ৰাণী মায়ে তাক লগত লৈ গৈছিল। অলপ পাছতে ৰাণী মায়ে এটি কন্যা সন্তান জন্ম দিয়ে, কিন্তু ৰাণী মাৰ বাগিছাৰ একমাত্ৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’ব পৰাকৈ ৰাণী মাই হত্যাৰ উদ্দেশ্যেৰে তাইক অপহৰণ কৰে।

অৱশ্যে দীনুৱে বাটত পিছলি পৰি চকুৰ দৃষ্টিশক্তি হেৰুৱাই পৰিল, গতিকে কেঁচুৱাটোক হত্যা নকৰিলে। এই কথাত ৰাজীৱ স্তম্ভিত হয় যদিও তাতোকৈ বেছি স্তম্ভিত হয় ৰাণী মা, যিয়ে নিজৰ কেঁচুৱাটো মৃত জন্ম বুলি ধৰি লৈছিল। কৰুণাই কেঁচুৱাটো কোন সেইটো প্ৰকাশ কৰাৰ আগতেই তাইৰ মৃত্যু হয়। শ্যামলালে তেওঁলোকক কয় যে কৰুণা অসুস্থ হোৱাৰদিনা কাশ্মীৰৰপৰা এজন মানুহে তাইৰ ওচৰলৈ আহি ৰাণী মাৰ কেঁচুৱাটোৰ বিষয়ে সুধিছিল, কিন্তু কৰুণাক একো কোৱা নাছিল। মানুহজন মোহন বুলি ওলাই পৰে। ৰাজীৱ আৰু ৰাণী মা কেঁচুৱাটো বিচাৰি কাশ্মীৰলৈ উভতি যায়, আৰু ভোলাৰামৰ খবৰত ৰাজীৱ মোহনক লগ ধৰিবলৈ যায়।

সি মোহনক অচেতন কৰি প্ৰহাৰ কৰে, আৰু মোহনৰ বন্ধুৱে ৰাজীৱক কয় যে ছোৱালীজনী কোন—চাম্পা। সি তাইক বিচাৰি যায় আৰু আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই কেইদিনমানৰ পিছত মোহনক বিয়া কৰাব। দিনু ঘৰলৈ উভতি আহে আৰু চম্পাই তেওঁক প্ৰশ্ন কৰে। প্ৰথমতে সি তাইক মিছা কথা কয়, কিন্তু যেতিয়া ৰাজীৱে আঙুলিয়াই দিয়ে যে সি সেই একেটা পুত্ৰ ডিনুৱে সেই আটাইবোৰ বছৰ আগতে বিক্ৰী কৰি পেলাইছিল, তেতিয়া দিনুৱে তেওঁক সাবটি লয় আৰু স্বীকাৰ কৰে যে চম্পা তেওঁৰ ছোৱালী নহয়। ৰাণী মা সোমাই আহি চম্পাক বিচাৰি পায়, আৰু দুয়ো আলিংগন কৰে। মোহনে নিজৰ গুণ্ডাবোৰ লৈ আহি বলপূৰ্বকভাৱে চম্পাক বিয়া কৰাবলৈ সিদ্ধান্ত লয়।

ডিনুৱে তাক বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু মোহনে তাক তীব্ৰভাৱে প্ৰহাৰ কৰে। গুণ্ডাবোৰে ৰাজীৱক বান্ধি বলপূৰ্বকভাৱে ৰাণী মা আৰু চম্পাক বিয়াৰ স্থানলৈ লৈ যায়। ৰাজীৱৰ বাংলোত ৰাজীৱৰ বন্ধু চন্দৰ আৰু শ্যামলালে তেওঁলোকৰ পিছে পিছে যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয় আৰু কিয় ইমান সময় লৈছে চাব। ৰাজীৱে কোনোমতে নিজৰ অপহৰণকাৰীৰপৰা পলায়ন কৰে, কিন্তু দিনু এতিয়াও অচেতন। বাটত তেওঁ চন্দৰ আৰু শ্যামলালক লগ পায় আৰু মোহনক খেদি যোৱাৰ সময়ত পুলিচক ফোন কৰিবলৈ কয়।

মোহনৰ লুকাই থকা ঠাইখন ভাঙি সি বিয়াৰ অনুষ্ঠান বন্ধ কৰি দিয়ে। কাজিয়া আৰম্ভ হয়, আৰু মোহন পলাই যায়, ৰাজীৱে তেওঁক খেদি যায়। অলপ পাছতে আৰক্ষী আহি মোহনৰ সকলো গুণ্ডাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। ইফালে ৰাজীৱ আৰু মোহনৰ মাজত কাজিয়া হয়, পুলিচ আহে মোহনক লৈ যাবলৈ। ছবিখনৰ শেষত সুখী বিবাহিত ৰাজীৱ আৰু চম্পাৰ গাড়ীত গাড়ী চলাই যোৱাৰ দৃশ্য।

নিৰ্মাণ

কাশ্মীৰত ধাৰাবাহিকভাৱে হোৱা ধাৰাসাৰ বৰষুণে ২১ দিন ধৰি ছবিখনৰ শ্বুটিং বন্ধ কৰি দিয়ে। বতৰ পৰিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছত পৰৱৰ্তী ২৫ দিন বৰষুণ নহ’ল, আৰু সমগ্ৰ কাশ্মীৰ সূচী সম্পূৰ্ণ হ’ল। ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেতা শম্মি কাপুৰৰ পৰামৰ্শ মতে শংকৰ-জয়কিষণ যুটিয়ে প্ৰথমে ছবিখনৰ সংগীত ৰচনা কৰাৰ কথা আছিল যদিও প্ৰবীণ সুৰকাৰ অ’ পি নায়াৰে সমন্তক কিছু সুৰ শুনিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল, যিটো তেওঁ ভাল পাইছিল। শেষত ছবিখনৰ বাবে ১২টা সুৰ বাছনি কৰা হয় আৰু বাকীখিনি সাৱন কী ঘাটা (১৯৬৬)ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ^৩

সংগীত

ছবিখনৰ সংগীত অ’ পি নায়াৰৰ আৰু গীতৰ কথা লিখিছিল এছ এইচ বিহাৰীয়ে। মহম্মদ ৰফিয়ে শম্মি কাপুৰৰ বাবে চাৰিটা একক গীত আৰু আশা ভোছলেৰ সৈতে তিনিটা যুটি গীত গাইছিল। এই ছবিখনৰ চাউণ্ডট্ৰেকত মুঠ ৯টা গীত আছে, ইয়াৰে ৭টা গীত ছবিখনত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল আৰু বাকী ২টা গীত (আশা ভোছলেৰ দুয়োটা একক গীত) ছবিখনৰপৰা সম্পাদনা কৰা হৈছিল।

মূলতঃ ছবিখনৰ সংগীত ৰচনা কৰিবলৈ শংকৰ-জয়কিষণক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল যদিও যেতিয়া অ’ পি নায়াৰে তেওঁৰ কিছুমান ৰচনা শম্মি কাপুৰক বজাইছিল, তেতিয়াই তেওঁক ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। শব্দৰ ৯টা গীত আছে।

বাহ্যিক সংযোগ

• Kashmir Ki Kali at ইউটিউব