ৰাটো মচ্ছিন্দ্ৰনাথ যাত্ৰা

ৰাটো মচ্ছিন্দ্ৰনাথ যাত্ৰা, (रातो मच्छिन्द्रनाथको रथयात्रा) বুংগা দ্যাঃ যাত্ৰা নামেৰেও জনাজাত যাত্ৰা হৈছে নেপালৰ ললিতপুৰত অনুষ্ঠিত হোৱা নেপালী ৰথ উৎসৱ। মহানগৰীৰ অন্যতম বৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু দেশৰ ভিতৰতে পালন কৰা আটাইতকৈ দীঘলীয়া ৰথ উৎসৱ।

এই উৎসৱ বুংগ দ্যাহক উৎসৰ্গিত কৰা হয়, যিজনক বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ এটা দিশ কৰুণাময় হিচাপেও পূজন কৰা হয় আৰু জনপ্ৰিয়ভাৱে বিশ্বাস কৰে যে ই বাৰিষাৰ বৰষুণ আনে।^১ তেওঁক হিন্দু সন্ত মচ্ছিন্দ্ৰনাথৰ এটা দিশ হিচাপেও চিনাক্ত কৰা হয়।^২৩ অধিক নিৰ্দিষ্টভাৱে ক’বলৈ গ’লে তেওঁক নেপালী ভাষাত ৰাটো মচ্ছিন্দ্ৰনাথ বুলি কোৱা হয়, য’ত ৰাটো অৰ্থাৎ "ৰঙা" অৰ্থাৎ দেৱতাৰ প্ৰতিমূৰ্তিৰ ৰঙা ৰঙৰ উল্লেখ।^৪ চন্দ্ৰ পঞ্জিকা অনুসৰি ৰথ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়, গতিকে তাৰিখ পৰিৱৰ্তনশীল। চন্দ্ৰ নেপাল সম্বত কেলেণ্ডাৰৰ সপ্তম মাহৰ বচলাৰ শুক্লপক্ষৰ ৪ তাৰিখৰপৰা আৰম্ভ হয়।

ৰথ যাত্ৰা

নেপালত বুংগা দ্যাহৰ আগমন আৰু ভয়াবহ খৰাং পৰিস্থিতিৰ অন্ত পৰাৰ উপলক্ষ্য্যে এই ৰথ শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত কৰা হয়। নৰেন্দ্ৰ দেৱ ৰজা হৈ থকাৰ সময়ত (৬৪০-৬৮৩ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইয়াৰ আৰম্ভণি হৈছিল।^৫

এই উৎসৱৰ প্ৰস্তুতি পৰ্ব আৰম্ভ হয় ললিতপুৰৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ পুলচোকত ৬০ ফুট ওখ ৰথ নিৰ্মাণৰপৰা। ৰথ সম্পূৰ্ণ হ’লে তেওঁৰ মন্দিৰৰপৰা বুংগা দ্যাহৰ প্ৰতিমূৰ্তি তাত স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ পিছতে উদ্‌যাপন কৰা লোকসকলে এমাহৰ ভ্ৰমণত ললিতপুৰৰ ৰাজপথেৰে ৰথখন টানি লৈ যায়। বুংগা দ্যাহৰ ৰথৰ লগত যাত্ৰাত একেধৰণৰ কিন্তু সৰু ৰথ চাকুৱা দ্যাহ(चाकुवा द्यः) থাকে।

পুলচোকৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই ৰথ শোভাযাত্ৰাৰ পথ গব্হল, মংগলবজাৰ, হাখা, সুন্দৰা, চক্ৰবাহিল, লগানখেলৰ মাজেৰে গৈ জাৱালাখেলত শেষ হয়। বৰ্তমান-সন্মানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি ইতি আৰু থাটিৰ স্থানীয় অঞ্চলৰ মাজৰ অংশত কেৱল মহিলাসকলেহে ৰথখন টানি আনে। ৰথ শোভাযাত্ৰাৰ এই অংশটোক যাক মিছায়া ভুজ্য (যাক মাজ্য) বুলি জনা যায়।^৬

ললিতপুৰৰ পশ্চিম দিশত অৱস্থিত জাৱালাখেলৰ মুকলি খেলপথাৰত যাত্ৰা শেষ হয়। তাত ভোটো যাত্ৰাৰ অনুষ্ঠানেৰে উৎসৱৰ সামৰণি পৰে, ভোটো, পৰম্পৰাগত নেপালৰ ভেষ্ট প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।^৭

"বৰহা বৰষা যাত্ৰা"ৰ সময়ত, যিটো প্ৰতি ১২ বছৰৰ মূৰে মূৰে এবাৰ ঘটে, বুংগামাটিত মচিন্দ্ৰনাথৰ ৰথ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বুংগামাটিৰপৰা ভাইচেপতি, নক্খু, ভানিমণ্ডল, ঝামচিখেল আৰু পুলচৌকলৈকে গোটেই বাটটো ৰথ টানি লৈ যোৱা হয়। ঝামচিখেল (আইডিয়াল মডেল স্কুলৰ ওচৰত)ৰপৰা পুলচৌকলৈ ৰাতি টানি ৰথখন টানি অনা হয়। তাৰ পিছত ৰথখন চহৰখনৰ মাজেৰে স্বাভাৱিক পথত টানি অনা হয়। জাৱালাখেলত ভোটো যাত্ৰা অনুষ্ঠানৰ পিছত ৰাটো মচিন্দ্ৰনাথৰ মূৰ্তিটো পুনৰ বুংগামাটিলৈ লৈ যোৱা হয়, য'ত ই বছৰৰ ৬ মাহ কটায়।