সৰমায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেশ্যন

সৰমায়া আৰ্টছ ফাউণ্ডেশ্যন (Sarmaya Arts Foundation) হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ কলা, শিল্পকলা আৰু জীৱন্ত পৰম্পৰাৰ এক অলাভজনক কিউৰেটেড ভঁৰাল। সৰমায়া ট্ৰাষ্টৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এই অনুষ্ঠানটোৰ নেতৃত্বত আছে পাল আব্ৰাহাম আৰু পবিত্ৰ ৰাজাৰাম।^১ ইণ্ডাছইণ্ড বেংকৰ প্ৰাক্তন মুখ্য পৰিচালন বিষয়া পাল আব্ৰাহামে ২০১৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা সৰমায়া আৰম্ভণিতে এখন ডিজিটেল সংগ্ৰহালয় হিচাপে আব্ৰাহামৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ মুদ্ৰাতত্ত্ব, মানচিত্ৰবিদ্যা, ফটোগ্ৰাফী, খনিকৰী কাৰুকাৰ্য, আধুনিক শিল্প, জীৱন্ত পৰম্পৰা আৰু দুৰ্লভ পুথি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।^২ ২০২৪ চনত আৰ্কাইভটো মুম্বাইৰ ফ’ৰ্ট অঞ্চলৰ ডি এন ৰোডত থকা ১৪৬ বছৰীয়া লৰেন্স এণ্ড মায়ো ভৱনৰ ভিতৰত এটা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা স্থানলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।^৩৪ ইয়াত সৰমায়া সংগ্ৰহ আৰু ১৫,০০০ গ্ৰন্থৰ এটা পুথিভঁৰাল আছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত সৰমায়া টকছ নামৰ বক্তৃতা শৃংখলাকে ধৰি বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াৰ পূৰ্বৰ বক্তাসকলৰ ভিতৰত দেৱদত্ত পট্টনায়ক, জাভেদ আখতাৰ, নয়নজ্যোত লাহিড়ী, মল্লিকা সাৰাভাই, মনু এছ পিল্লাই আৰু ৰুদ্ৰাংশু মুখাৰ্জী অন্যতম।^৫

সংগ্ৰহসমূহ

সৰমায়া সংগ্ৰহত গান্ধাৰ যুগৰ মুদ্ৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি সম্ৰাট আকবৰৰ সোণৰ মোহৰ, ১০২২ খ্ৰীষ্টাব্দত ভাৰত শাসন কৰা প্ৰাচীন ৰাজবংশসমূহৰ এক বিতং মানচিত্ৰ, ভাৰতৰ প্ৰথমটো প্ৰতিকৃতি প্ৰদৰ্শন কৰা উনবিংশ শতিকাৰ নিৰ্বাচিত আলোকচিত্ৰ আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সৈতে যুঁজ দি থকা টিপু চুলতানৰ ট্ৰিপটিচ খনিকৰী কাৰুকাৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছে।

এই সংগ্ৰহৰ ধাৰাসমূহ জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ এক মিশ্ৰণ, য’ত গণ্ড কলাৰ ব্যাপকভাৱে সমাদৃত প্ৰতিভাশালী শিল্পী জনগড় সিং শ্যামৰ লগতে ফাদ চিত্ৰকৰ শ্ৰীলাল যোশী আৰু ৱাৰ্লী শিল্পী জীৱ্য সোমা মহাশেৰ দৰে নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত ভাৰতীয় আধুনিক শৈলীৰ ওজা এম এফ হুছেইন, এফ এন চাউজা আৰু কে এইচ আৰাৰ কৰ্মৰাজিৰ লগতে বদ্ৰী নাৰায়ণ, এ এক্স ত্ৰিন্দাদে আৰু যামিনী ৰয়ৰ বৃহৎ সংখ্যক শিল্পকৰ্মও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।^৬৭

সৰমায়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আব্ৰাহামে গ্ৰহণ কৰা এক বিশেষ প্ৰকল্প হৈছে ঈছা-নামা: যিশু খ্ৰীষ্টৰ জীৱন চিত্ৰিত কৰা এক ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলা প্ৰকল্প। মোগল চিত্ৰশৈলী আৰু হামজানামা শৈলীত ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ শিল্পী মনিষ ছোনীৰ সহযোগত এই প্ৰকল্পটো হাতত লোৱা হৈছে।^৮

বিশেষ প্ৰদৰ্শনীসমূহ

সৰমায়াৰ প্ৰথমখন প্ৰদৰ্শনী ২০১৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভাৰতীয় উপ-মহাদেশৰ উনবিংশ শতিকাৰ বিৰল আলোকচিত্ৰৰ সংগ্ৰহ পৰ্ট্ৰেইট অফ এ নেচন নামেৰে মুকলি কৰা হৈছিল। আলোকচিত্ৰশিল্পী মাধৱন পিল্লাইৰ দ্বাৰা কিউৰেট কৰা আৰু সংৰক্ষণবিদ আভা নাৰাইন লাম্বাই ডিজাইন কৰা এই অনুষ্ঠানটোৱে আলোকচিত্ৰৰ বিৱৰ্তন আৰু ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পটভূমিৰ মাজত থকা সম্পৰ্কক আলোকপাত কৰিছিল। ইয়াত ৰাজা দীন দয়াল, চেমুৱেল বৰ্ণ, ফেলিচ বিটো আৰু থমাছ বিগছৰ দৰে আলোকচিত্ৰশিল্পীসকলৰ কৰ্মৰাজি প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।^৯

২০২১ চনৰ আগষ্ট মাহত সৰমায়াই মুম্বাইৰ কোলাবাত শ্বিফ্টিং চেল্ভছ - বিটুইন মিনিং, মিথোলজী এণ্ড মিৰাজ শীৰ্ষক অনুষ্ঠানটো মঞ্চস্থ কৰিবলৈ টাৰ্ক আৰ্ট গেলেৰীৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰে। ই শিল্পী সাজু কুন্হন, সৌবিয়া চশমৱালা আৰু ঋত্বিকা মাৰ্চেণ্টৰ কৰ্মৰাজিত নিহিত থকা পৰিচয় আৰু অস্তিত্বৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল। তেওঁলোকৰ কলাৰ সৈতে সৰমায়াৰ উনবিংশ শতিকাৰ আলোকচিত্ৰ, মুদ্ৰাতত্ত্ব আৰু থলুৱা তথা সমসাময়িক ভাৰতীয় কলাৰ সংগ্ৰহৰ অন্যান্য সামগ্ৰীও আছিল।^১০ এই প্ৰদৰ্শনীত গৌৰৱ ওগালে আৰু ফাৰাহ মোল্লাৰ ডিজিটেল আৰ্ট ইনষ্টলেচনো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^১১

২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সৰমায়াই দিল্লীৰ ওজাছ আৰ্টৰ সৈতে লগ লাগি মেহৰাউলীত ইক’জ অফ দ্য লেণ্ড - আৰ্ট বিয়েৰ্ছ উইটনেছ টু এ চেঞ্জিং প্লেনেট শীৰ্ষক প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰে। এই প্ৰদৰ্শনীত সমসাময়িক ভাৰতীয় শিল্পীসকলক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল, যাৰ বেছিভাগেই মিথিলা, গণ্ড, ৱাৰ্লী, ভিল আৰু অন্যান্য থলুৱা সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত কলাৰ চৰ্চা কৰে।^১২ সৰমায়া সংগ্ৰহৰ অংশ হিচাপে থকা এই চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ৰাম সিং উৰভেটি, কৃষ্ণানন্দ ঝা, ময়ুৰ আৰু তুষাৰ ভায়েদা, জাৰিনা হাশ্মী, গোপা ত্ৰিৱেদী আৰু সঞ্জয় চিতৰাৰ কৰ্মৰাজি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। প্ৰদৰ্শনীখনত ভাৰতীয় কলাৰ জৰিয়তে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন, প্ৰদূষণ, প্ৰজাতি বিলুপ্তি আৰু এন্থ্ৰ’পাচিনৰ অন্যান্য সমস্যাসমূহৰ দৰে বিষয়বস্তু অন্বেষণ কৰা হৈছিল।^১৩

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সৰমায়াই মুম্বাই আৰ্কাইভত 'হাই চিজ, অপেন ৰোডছ' নামৰ প্ৰদৰ্শনীখন মুকলি কৰে। ভ্ৰমণভিত্তিক এই অনুষ্ঠানটোত অন্যান্য সামগ্ৰীৰ লগতে মোগল সম্ৰাট জাহাংগীৰৰ ৰাশিচক্ৰৰ মুদ্ৰা, ৰবাৰ্ট মেলভিল গ্ৰীণ্ডলে আৰু ফেনি পাৰ্কছৰ ভ্ৰমণ কাহিনী, চেমুৱেল বৰ্ণৰ উনবিংশ শতিকাৰ আলোকচিত্ৰ আৰু ঋত্বিকা মাৰ্চেণ্ট, ময়ুৰ আৰু তুষাৰ ভায়েদা, সাজু কুন্হন আৰু সিন্ধে চিথাম্বৰা ৰাওৰ কলা প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।^১৪

২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত সৰমায়াত প্ৰকৃতি বিষয়ক অনুষ্ঠান 'ইন দ্য ডেপল্ড লাইট' মুকলি কৰা হয়। প্ৰদৰ্শিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত আছিল হৰ্টাচ মালাবাৰিকাচ, জন গুল্ডৰ চেঞ্চুৰী অফ বাৰ্ডছ ফ্ৰম দ্য হিমালয়া মাউণ্টেইনছ, জে ডি হুকাৰৰ 'ইলাষ্ট্ৰেচনছ অফ হিমালয়ান প্লাণ্টছ', নাথানিয়েল ৱালিচৰ প্লাণ্টে এচিয়াটিকা ৰাৰিঅৰেছ আৰু ৰবাৰ্ট উইটৰ 'ইণ্ডিয়ান বটানি'-ৰ চিত্ৰৰ সংগ্ৰহসমূহ। লগতে জাপানী শ্যাম, মায়াংক শ্যাম, দুলৰী দেৱী, জন্নালাগাড্ডা নিৰঞ্জন, অমিত ডোমভাৰে, টগৰ চিত্ৰকৰ আৰু গোপা ত্ৰিৱেদীকে ধৰি শিল্পীসকলৰ গণ্ড, মিথিলা, কলমকাৰী, ৱাৰ্লী, বেংগল পট্টচিত্ৰ আৰু ভাৰতীয় ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰকলাৰ পৰম্পৰাৰ থলুৱা ভাৰতীয় কলাও প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।^১৫১৬

চলচিত্ৰ

সৰমায়াই ভাৰতৰ জীৱন্ত কলা পৰম্পৰাৰ ওপৰত দুখন চুটি ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে। থোলু বোম্মালাতা – ডান্স অফ দ্য শ্বাডো পাপেটছ নামৰ ছবিখনে অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ধৰ্মৱৰমৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা বিজয়ী শিল্পী সিন্ধে চিথাম্বৰা ৰাও আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ কাম-কাজ নথিভুক্ত কৰিছিল।^১৭ এই তথ্যচিত্ৰখনে ২০২২ চনৰ চিত্ৰ ভাৰতী চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তৃতীয় স্থান দখল কৰিছিল। আনখন ছবি মধুবাণী - আৰ্ট ফ্ৰম এ ছেক্ৰেড লেণ্ড-এ বিহাৰৰ জিতৱাৰপুৰৰ দুই প্ৰজন্মৰ পৰম্পৰাগত মধুবাণী শিল্পী মতি কৰ্ণ আৰু জ্যোতি কৰ্ণৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছিল।