নাৰীৰ ভোটাধিকাৰ

নাৰীৰ ভোটাধিকাৰ মানে নিৰ্বাচনত মহিলাৰ ভোট দানৰ অধিকাৰ। ঐতিহাসিকভাৱে মহিলাসকলৰ ভোটাধিকাৰ খুব কমেইহে আছিল, আনকি কথিতভাৱে গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰ ব্যৱস্থাতো।^১ ১৯ শতিকাত "সাৰ্বজনীন(পুৰুষ) ভোটাধিকাৰৰ" পোষকতা কৰা বহুতো আন্দোলন দেখা গৈছিল, বিশেষকৈ ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকাত; ইয়াৰ পিছত মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ বাবে বহুতো আন্দোলন বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে আৰু ১৯ শতিকাৰ মাজভাগ আৰু শেষৰফালে অষ্ট্ৰেলিয়া, তাৰ পিছত ইউৰোপ আৰু তাৰ পিছত আমেৰিকাত মহিলাৰ ভোটাধিকাৰ সম্পন্ন হয়।^২১ ২০ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে মহিলাৰ ভোটাধিকাৰ গণতান্ত্ৰিক শাসনৰ নিয়ম হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।^১ মহিলা আৰু তেওঁলোকৰ পুৰুষ সমৰ্থকসকলে জনসাধাৰণৰ মনোভাব সলনি কৰা, নীতি-নিয়ম সলনি কৰা আৰু মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ বাবে আইন বা সাংবিধানিক সংশোধনী লাভ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।^১

১৮৯৩–১৯৩০ চনত মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ প্ৰথম ঢৌ সংঘটিত হয়, ইংৰাজী ভাষী দেশ, স্ক্যাণ্ডিনেভিয়ান ৰাজ্য আৰু ইউৰোপৰ আন কিছুমান অঞ্চল সামৰি লৈছিল।^১ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ অভিজ্ঞতাক মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ সমৰ্থন স্থানান্তৰিত কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।^৩ দ্বিতীয় ঢৌৱে ১৯৩০-১৯৭০ চনত লেটিন আমেৰিকাৰ প্ৰায় সকলো দেশ, উপ-চাহাৰা আফ্ৰিকাৰ বহু অংশ আৰু কিছুমান ইউৰোপীয় পিছপৰা দেশ (ফ্ৰান্স, স্পেইন, বেলজিয়াম) সামৰি লৈছিল।^১

১৮৩৮ চনত পিটকেয়াৰ্ন দ্বীপে মহিলাসকলক ইয়াৰ পৰিষদসমূহৰ বাবে ভোট দিবলৈ অনুমতি দিয়ে।^৪ শেহতীয়া শতিকাবোৰত কেইবাটাও দৃষ্টান্ত ঘটিছিল, য’ত মহিলাসকলক নিৰ্বাচিত কিছুসংখ্যকক ভোটাধিকাৰ দিয়া হৈছিল, তাৰ পিছত কাঢ়ি লোৱা হৈছিল। ছুইডেনত স্বাধীনতা যুগত (১৭১৮–১৭৭২) চৰ্তসাপেক্ষ মহিলাৰ ভোটাধিকাৰ প্ৰযোজ্য আছিল, লগতে আমেৰিকাৰ বিপ্লৱী আৰু আৰম্ভণিৰ স্বাধীন নিউ জাৰ্চি (১৭৭৬–১৮০৭)তো প্ৰযোজ্য আছিল।^৫৬ ১৮৪০ চনত প্ৰথমে সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ থকা হাৱাই ৰাজ্যই ১৮৫২ চনত এই ভোটাধিকাৰ বাতিল কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৮৯৮ চনত আমেৰিকাই ইয়াক নিজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ১৮৬৯ চনৰ পিছৰ বছৰবোৰত ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত থকা কেইবাখনো প্ৰদেশে মহিলাক ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰে আৰু ইয়াৰে কিছুমান পৰৱৰ্তী সময়ত নিউজিলেণ্ড, অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু ফিনলেণ্ডৰ দৰে সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰত পৰিণত হয়। আমেৰিকাৰ কেইবাখনো ৰাজ্য আৰু টেৰিটৰী যেনে ৱাইমিং (১৮৬৯) আৰু ইউটা (১৮৭০) আদিয়েও মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰিছিল। ১৮৮১ চনত আইল অৱ মেনত সম্পত্তিৰ মালিক মহিলাসকলে ভোটাধিকাৰ লাভ কৰে আৰু ১৮৯৩ চনত তেতিয়াৰ স্বশাসিত^৭ ব্ৰিটিছ উপনিৱেশ নিউজিলেণ্ডৰ মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়। অষ্ট্ৰেলিয়াত দক্ষিণ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ উপনিৱেশে ১৮৯৫ চনত মহিলাসকলক ভোটদান আৰু সংসদত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰাৰ^৮৯ বিপৰীতে ১৯০২ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ফেডাৰেল সংসদে ভোটদান আৰু নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে (যদিও ইয়াৰদ্বাৰা "আদিবাসী স্থানীয় লোক"ক বাদ দিয়াৰ অনুমতি দিয়া হয়)।^১০১১ স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে ফিনলেণ্ডৰ ৰাছিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিত মহিলাসকলে সমান ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল, ১৯০৬ চনত ভোটাধিকাৰ আৰু প্ৰাৰ্থী হিচাপে থিয় দিয়াৰ দুয়োটা অধিকাৰ লাভ কৰিছিল।^{১২১৩১৪} মহিলা ভোটদানৰ দিশত প্ৰচেষ্টাসমূহৰ সমন্বয়ৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাসমূহ গঠন কৰা হয়, বিশেষকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা ভোটাধিকাৰ মিত্ৰজোঁট (১৯০৪ চনত জাৰ্মানীৰ বাৰ্লিনত প্ৰতিষ্ঠা)।^১৫

পশ্চিমীয়া দেশৰ অধিকাংশ প্ৰধান শক্তিয়ে আন্তঃযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত মহিলাসকলৰ ভোটাধিকাৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল, য'ত কানাডা (১৯১৭), জাৰ্মানী (১৯১৮), যুক্তৰাজ্য (৩০ বছৰৰ ওপৰৰ মহিলাৰ বাবে ১৯১৮ চনত যিসকলে কিছুমান সম্পত্তিৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিছিল, ১৯২৮ চনত সকলো মহিলাৰ বাবে), অষ্ট্ৰিয়া, নেদাৰলেণ্ড (১৯১৯) আৰু আমেৰিকা (১৯২০) আদি।^১৬ ইউৰোপৰ উল্লেখযোগ্য ব্যতিক্ৰম আছিল ফ্ৰান্স, য’ত ১৯৪৪ চনলৈকে মহিলাসকলে ভোটদান কৰিব পৰা নাছিল, গ্ৰীচ (১৯৫২ চনলৈকে তাত মহিলাৰ সমান ভোটাধিকাৰ নাছিল, যদিও ১৯৩০ চনৰপৰা স্বাক্ষৰ মহিলাসকলে স্থানীয় নিৰ্বাচনত ভোটদান কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল), আৰু ছুইজাৰলেণ্ড (য'ত ১৯৭১ চনৰপৰা মহিলাসকলে ফেডাৰেল পৰ্যায়ত ভোটদান কৰিব পাৰিছিল আৰু ১৯৫৯ চনৰপৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত মহিলাসকলে স্থানীয় নিৰ্বাচনত কেণ্টন স্তৰত ভোটদানৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল।)।

বহু দেশত পুৰুষৰ বাবে সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰৰ পূৰ্বে মহিলাৰ সীমিত ভোটাধিকাৰ প্ৰদান কৰা হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, সকলো পুৰুষে ভোটাধিকাৰ লাভ কৰাৰ আগতেই স্বাক্ষৰ মহিলা বা সম্পত্তিৰ মালিকক ভোটাধিকাৰ দিয়া হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰসংঘই দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ বছৰবোৰত মহিলাৰ ভোটাধিকাৰক উৎসাহিত কৰিছিল, আৰু মহিলাৰ বিৰুদ্ধে সকলো ধৰণৰ বৈষম্য দূৰীকৰণৰ চুক্তি (১৯৭৯)য়ে ইয়াক মৌলিক অধিকাৰ হিচাপে চিনাক্ত কৰিছে আৰু বৰ্তমান ১৮৯খন দেশ এই চুক্তিৰ অংশীদাৰ।