দেউদা নৃত্য

দেউডা নৃত্য বা দেউডা খেল নেপালৰ খাছ সম্প্ৰদায়ৰপৰা অহা আৰু নেপালৰ সুদূৰপশ্চিম আৰু কৰ্ণালী প্ৰদেশৰ লগতে ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ড ৰাজ্যৰ কুমাউন সংমণ্ডলত পৰিৱেশন কৰা গীত আৰু নৃত্যৰ এটা নেপালী ধাৰা। ইয়াত ইজনে সিজনৰ হাতত ধৰি বৃত্তাকাৰে দেউডা গীত গাই নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াক কৰ্ণালী প্ৰদেশৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

দৈলেখ, কলিকোট, জুমলা, আছাম, বজাং, দোটি, দাদেলধুৰা, বৈতাদী, বাজুৰা আৰু দাৰ্চুলা আদি ঠাইত দেউডা গীত অতি জনপ্ৰিয়। ইয়াক পুৰুষ আৰু মহিলাৰ উভয়ৰদ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা হয়। গৌৰা পৰ্ব আদি অনুষ্ঠানত ভোজ আৰু উৎসৱৰ সময়ত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়।^১

ব্যুৎপত্তি আৰু ইতিহাস

দেউডা শব্দৰ অৰ্থ ১.৫ ৷

নৃত্যক এনেদৰে কোৱা হয় কাৰণ পৰিবেশনৰ সময়ত ভৰি দুখন হেলনীয়া আচাৰত লৰচৰ কৰা হয়। নৃত্যৰ সময়ত গোৱা গীতটোক চৰাইৰ নামেৰে ন্যাউলি বুলিও কোৱা হয়।^২ জাজাৰকোট জিলাত এই নৃত্য ধাচা নামেৰে জনাজাত

জুমলা জিলাৰ সিঞ্জা উপত্যকাৰ ঐতিহাসিক খাছা ৰাজ্যত এই নৃত্যৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়। তাৰ পিছত উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলবোৰত এই নৃত্য বিয়পি পৰিল।

পৰিৱেশন

পুৰুষ-মহিলাসকলে প্ৰত্যেকেই একোটা গোট গঠন কৰি বৃত্তৰ দৰে নাচি থকাৰ সময়ত হাতত হাত ধৰি থাকে। গানটোত কোনো বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। দেউডা পৰিৱেশন কৰাৰ সময়ত গোৱা গীতসমূহ সুদূৰ পশ্চিম আৰু মধ্য পশ্চিম অঞ্চলৰ আশে-পাশে প্ৰচলিত খাছ ভাষাৰ। গীতৰ কথাত পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়গোটে বিপৰীত পক্ষক উপস্থাপন কৰা প্ৰশ্ন আৰু উত্তৰ পৰ্যায়ক্ৰমে থাকে।^৩ দেউডাৰ একাধিক উপধাৰা আছে যেনে থাদি ভাখা, ৰাটেৰী, হুদকেউলি আৰু ধমাৰী আদি।

ঠাডি ভাকা

ঠাডি ভাকাৰ গীতটো দীঘলীয়া সুৰেৰে গোৱা হয়। যিহেতু ইয়াক পাহাৰ বা পথাৰলৈ পশু চৰাবলৈ যাওঁতে গোৱা হয়, গতিকে ইয়াক গোথাল গীত বুলিও কোৱা হয়। এই গীত গায়কে নিস্তব্ধ আৰু নিৰ্জন ঠাইত গায়। থাদি ভাখাৰ দুল্লুৰ থাদি ভাকা অতি জনপ্ৰিয়। ই একক সংগীত। নিজৰ অনুভৱ প্ৰকাশ কৰিবলৈ হাবি-জংঘলৈ গৈ গান গোৱাটো নেপালৰ দুৰ্গম আৰু মধ্য পশ্চিম অঞ্চলৰ এক প্ৰধান সংস্কৃতি হৈ আহিছে। দীঘলীয়া কণ্ঠৰে গোৱা বাবে ঠাডি নাম দিয়া এই ভাকাক দেউডাৰ ধাৰা বুলি গণ্য কৰা হয়। সমাজৰ সন্মুখত গান গোৱাটো লজ্জাজনক বুলি গণ্য কৰা এই গীতটোত কোনো বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা নহয়।^৪ আধুনিক যুগত শিল্পীসকল অৱশ্যে থাদি ভাকা গাই বাঁহী আৰু হাৰমনিয়াম বজোৱা দেখা যায়।

হুড্ক্যৌলি

হুড্ক্যৌলি বা হুডকে নৃত্য হুডকাৰ ছন্দত গোৱা হয়। ইয়াত পুৰণি যুদ্ধ কাহিনীও সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। দলীয়ভাবে গোৱা হয়। ইয়াত গায়কসকল ২টা গোটত বিভক্ত হয়। এটা গোট হ’ল নৃত্যশিল্পী, যাৰ নাম হডকে। আনটো গোট হ’ল বাদক আৰু গায়ক, যাক ৰাগিলা বা স্বৱেৰ বুলি কোৱা হয়। বিশেষকৈ বৈতডী আৰু দাৰ্চুলা জিলাত বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সময়ত গোৱা হয়। ভাৰতৰ উত্তৰাখণ্ডতো ইয়াক পোৱা যায়। বৈতডী দাৰ্চুলাতকৈ আছামত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বেছি হোৱা দেখা যায়।

গীত

দেউডা নৃত্যৰ গীত লোককবিতাৰ ৰূপত পোৱা যায়। আখৰৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত ই একেৰাহে ১৪টা বৰ্ণৰে গঠিত। দেউডাৰ সময়ত গোৱা গীতবোৰ বিভিন্ন ধৰণৰ হ’ব পাৰে, যেনে ৰাজনৈতিক, সামাজিক, ঘৰুৱা, ৰোমাণ্টিক ইত্যাদি। গীতৰ কথাবোৰ গীতিময় আৰু ছন্দময় প্ৰকৃতিৰ। কিছুমান গীতৰ কথাত ঐতিহাসিক উপাদান যেনে অতীতৰ নেপালী জনসাধাৰণৰ শৌৰ্যৰ বৰ্ণনাও থাকিব পাৰে।^৫