স্বপেৰা

উত্তৰ ভাৰতত পোৱা এবিধ হিন্দু জাতি স্বপেৰা। পশ্চিমবংগত বৰৱা চাম্পেৰিয়া, পঞ্জাৱৰ চাপেলা আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ চাপেৰা বুলিও জনা যায়।^১২৩

মূল

উত্তৰ ভাৰতত পোৱা কেইবাটাও অৰ্ধ যাযাবৰী সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত এওঁলোক অন্যতম, যিয়ে উত্তৰ ভাৰতৰ বেছিভাগ চহৰৰ বাহিৰৰ শিবিৰত বাস কৰে।^৪

হাৰিয়ানাত এই সম্প্ৰদায়টোক স্বপেৰা নাথ বুলি জনা যায়, আৰু দহটা উপগোটত বিভক্ত, তাৰে কিছুমান হ’ল ব্ৰাহ্মণ স্বপেৰা, ঝিনৱাৰ স্বপেৰা, সোগগাৰ স্বপেৰা, বিহল স্বপেৰা, নকফুলে স্বপেৰা, আৰু সন্দেনাথ স্বপেৰা। এই বিভাজনে এই সম্প্ৰদায়ৰ বৈচিত্ৰময় উৎপত্তিৰ কথা প্ৰমাণ কৰে বুলি কোৱা হয়, য’ত বিভিন্ন জাতিৰ লোকে সাপক বশ কৰা কামৰ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু সময়ৰ লগে লগে এক সুকীয়া সম্প্ৰদায়লৈ বিকশিত হৈছিল। এতিয়া তেওঁলোকৰ হাৰিয়ানাত অনুসূচিত জাতিৰ মৰ্যাদা আছে।^৫

পঞ্জাৱত স্বপেলা শব্দটো পাঞ্জাৱী শব্দ সাপৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। তেওঁলোক এতিয়া নাথ নামেৰেও পৰিচিত। সম্প্ৰদায়টো সাপ ধৰা মানুহ হিচাপে আৰু সাপ বশীকৰণ কৰা মানুহ হিচাপেই পৰিচিত আৰু নিয়োজিত। তেওঁলোকৰ পৰম্পৰা অনুসৰি এই সম্প্ৰদায়টো এজন কনিপা, এজন ঝিনৱাৰৰ বংশধৰ, যিয়ে সাপ মনোমোহা কৰিবলৈ লৈছিল। এওঁলোক যাযাবৰী, আৰু সম্ভৱতঃ ডোম মূলৰ। পঞ্জাৱৰ স্বপেলাসকলে পাঞ্জাবী ভাষা কয় আৰু সমগ্ৰ ৰাজ্যতে পোৱা যায়।^৬

বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতি

স্বপেৰাসকলক উত্তৰ প্ৰদেশৰ বিশেষকৈ বাৰেলী জিলাৰ সাহাৰপুৱা আৰু বাইগা নামৰ অন্তঃবিবাহী গোটত বিভক্ত। এইবোৰক আৰু অধিক বহিঃবিবাহৰ বংশত বিভক্ত কৰা হয়, আৰু ইহঁতে বংশৰ বহিঃবিবাহৰ এক কঠোৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখে। স্বপেৰাসকলৰ প্ৰধান বৃত্তি সাপৰ মনোমোহা হৈয়েই আছে, আৰু তেওঁলোকে গাঁৱে গাঁৱে বিচৰণ কৰি কোব্ৰাৰ দৰে মাৰাত্মক সাপৰ সৈতে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে। সাপ ধৰা বিশেষজ্ঞও, আৰু সাপ ধৰিবলৈ আৰু সাপে কামোৰা ব্যক্তিৰ পৰা বিষ আঁতৰাবলৈ আন গাঁৱৰ মানুহে প্ৰায়ে মাতি আনে। মুঞ্জ নামৰ এক মোটা ৰছী নিৰ্মাণৰ কামতো সামান্য সংখ্যক সপেৰা জড়িত হৈ পৰিছে। আন যাযাবৰী গোটৰ দৰেই ভাৰত ৰাষ্ট্ৰই তেওঁলোকক থিতাপি ল’বলৈ হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিছে। দুই এজনে এতিয়া স্থায়ী বসতি গ্ৰহণ কৰিছে আৰু মূলতঃ শ্বেয়াৰক্ৰপাৰ। তেওঁলোক এটা অত্যন্ত প্ৰান্তীয় গোট হৈয়েই আছে, দৰিদ্ৰতাত ভুগি আছে।^৭

পঞ্জাৱৰ স্বপেলা সম্প্ৰদায়টো কেইবাটাও বংশৰে গঠিত, ইয়াৰ মূল বংশসমূহ হ’ল মাৰাৰ, গোৱাৰ, ভাম্বী, ডুম আৰু লাধু। এই সকলোবোৰ বংশ সমান মৰ্যাদাৰ আৰু আন্তঃবিবাহ হয়। স্বপেলাসকল এতিয়াও সাপক বশ কৰা আৰু সাপ ধৰাৰ পৰম্পৰাগত বৃত্তিৰ লগতে বনৰীয়া শিপা আৰু কন্দ সংগ্ৰহৰ সৈতে বহুলাংশে জড়িত, যিবোৰ তেওঁলোকে ঔষধি কামত ব্যৱহাৰ কৰে। যাযাবৰী ইহঁতক প্ৰায়ে গাঁৱত সাপ ধৰিবলৈ নিয়োগ কৰা হয়। এই সম্প্ৰদায়টোৱে লাউৰ খোলাৰে তৈয়াৰী বীণ বজোৱাত পাকৈত। আন স্বপেৰা গোটৰ দৰে এওঁলোকো অত্যন্ত প্ৰান্তীয়কৃত, আৰু অনুসূচিত জাতিৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে।^৮