১৯২৪ৰ কে এল এম ফকাৰ এফ.III দুৰ্ঘটনা

১৯২৪ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত কে এল এম ৰয়েল ডাচ এয়াৰলাইন্সে (কে এল এম) যুক্তৰাজ্যৰ ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰৰপৰা নেদাৰলেণ্ডৰ ৱালহেভেনলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাত্ৰীবাহী বিমান ফকাৰ এফ.আই.আই.এইচ-এন.এ.বি.এছ.ৰ উৰণ আছিল। ইংলিছ চেনেলৰ ওপৰেৰে উৰি থাকোঁতে বিমানখন, ইয়াৰ পাইলট আৰু বিমানখনত থকা দুজন যাত্ৰীসহ নিৰুদ্দেশ হয়। বৃহৎ অনুসন্ধান অভিযান চলোৱাৰ পাছতো বিমানখন পোৱা নগ’ল আৰু চেনেলত দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত হোৱা বুলি অনুমান কৰা হৈছে।^১

এই বিমান অন্তৰ্ধান চাৰি বছৰ আগতে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কে এল এমৰ বাবে প্ৰথমটো বৃহৎ দুৰ্ঘটনা আছিল আৰু ইয়াক ফ্লেগ কেৰিয়াৰ বিমান সংস্থাটোৰ বহু ঐতিহাসিক তথ্যত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^২৩৪

পৃষ্ঠভূমি

১৯১৯ চনৰ ৭ অক্টোবৰৰ পৰা কে এল এমৰ কাম আৰম্ভ হয়, যিটো বিশ্বৰ প্ৰথম বাণিজ্যিক বিমান কোম্পানীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। কে এল এমৰ সেই সময়ৰ বাবে কঠোৰ সুৰক্ষা ব্যৱস্থা আৰু পাইলট নিৰ্বাচনৰ বাবে কঠোৰ নীতি আছিল। এইচ-এনএবিএছ অন্তৰ্ধানৰ সময়ত কেএলএম বিমানে উত্তৰ সাগৰৰ ওপৰেৰে ৰটাৰডেম আৰু ক্ৰয়ডনৰ মাজত ২,৭৩৪খন বিমান, বেলজিয়াম আৰু যুক্তৰাজ্যৰ মাজত ৩,০০০খন বিমান আৰু ক্ৰয়ডন আৰু পেৰিছৰ মাজত ৭,০০০খন বিমান সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰিছিল।^৫

উৰণ

১৯২৪ চনৰ ২৪ এপ্ৰিলত এইচ-এনএবিএছে ক্ৰয়ডন বিমানবন্দৰৰ পৰা ১০:৪৩ বজাত তিনিজন লোক, পাইলট এড্ৰিয়ান পি.জে.পিজল আৰু দুজন যাত্ৰী ডব্লিউ.জে.ভান হিয়েন আৰু চি.জে.এম.মডাৰমেন লৈ যাত্ৰা কৰে।^৬ কুঁৱলীৰ পৰিস্থিতিৰ বাবে কেণ্টৰ লিম্পনে বিমানবন্দৰত ষ্টপ অভাৰ কৰিবলগীয়া হয়। লিম্পনেৰ পৰা ১৩:৩৪ বজাত যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি চূড়ান্ত গন্তব্যস্থান ৰটাৰডেমৰ ৱালহেভেন বিমানবন্দৰলৈ ৰাওনা হয়। এইচ-এনএবিএছত ৰেডিঅ' চেট নাছিল, গতিকে ৱালহেভেনৰ দায়িত্বত থকা বিষয়া এইচ নিউৱেনহুইছক বিমানখন সময়মতে আহিব নোৱাৰাৰ পিছতহে সতৰ্ক কৰা হৈছিল।^৫

পাইলট আৰু যাত্ৰী

• পাইলট আছিল এড্ৰিয়ান পিটাৰ জোহানেছ পিজল (জন্ম ২২ নৱেম্বৰ ১৮৯৫ চনত আমাৰ্ছফৰ্টত)। ১৯২২ চনৰ ১ এপ্ৰিলত কে এল এমত কাম আৰম্ভ কৰাৰ আগতে তেওঁ সামৰিক বিমানচালক হিচাপে ৭৫০ ঘণ্টা বিমান চলাইছিল।^৫ পিজলক বিমান পৰিবহণৰ বহু জ্ঞান থকা এজন অতি ভাল, শান্ত পাইলট বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।^৭
• যাত্ৰী ডব্লিউ জে ভান হিয়েন আছিল ডব্লিউ এইচ জে ভান হিয়ানৰ পুত্ৰ, যিয়ে আমষ্টাৰডামত ডাচ ৰাজ্যিক কৰ[স্পষ্টীকৰণৰ প্ৰয়োজন]ৰ সময়ত ভাৰপ্ৰাপ্ত পৰিচালক হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল আৰু ফল্কষ্টোনত বাস কৰিছিল (আৰু কিছুমান সূত্ৰই ইংগিত দিয়া আমষ্টাৰডামত নহয়)।^৭ ভ্যান হিয়েন ব্যৱসায়ৰ বাবে আমষ্টাৰডামলৈ যোৱাৰ পথত আছিল।^১
• যাত্ৰী চি জে এম মডাৰমেন, প্ৰায় ৪০ বছৰীয়া, এজন অভিযন্তা, স্থাপত্যৰ কাম কৰিছিল আৰু আমাৰ্ছফ’ৰ্টত বাস কৰিছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ব্যৱসায়ৰ বাবে একাধিকবাৰ লণ্ডনলৈ গৈছিল আৰু বিমানেৰে যাত্ৰা কৰাটো তেওঁৰ প্ৰথম নাছিল। মডাৰমেনে প্ৰথমে এই ব্যাৱসায়িক ভ্ৰমণৰ পিছত নাৱেৰে ব্ৰিটেইনলৈ উভতি অহাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। তেওঁৰ বিবাহিত আছিল আৰু তেওঁৰ এটা সন্তান আছিল।^৮

অনুসন্ধান অপাৰেচন

বিমানখন আহিব নোৱাৰাত কে এল এম-এ নিৰুদ্দেশৰ পিছৰ দিনকেইটাত বিমানখন বিচাৰি উলিয়াবলৈ ব্যাপক প্ৰচেষ্টা চলায়,^৫ বেলজিয়ামৰ উপকূল, ফ্ৰান্সৰ উত্তৰ আৰু যুক্তৰাজ্যৰ দক্ষিণ-পূব উপকূলৰ সকলো বিমান কেন্দ্ৰ ৰেডিঅ'ৰ জৰিয়তে তালিকাভুক্ত কৰে। বিমানখন আৰু ইয়াৰ অৱস্থানৰ বিষয়ে অধিক তথ্য লাভৰ প্ৰয়াসত টেলিফোন আৰু টেলিগ্ৰাফ সেৱা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডাচ ৰেডিঅ' সেৱাৰ মুৰব্বী জে ষ্ট্ৰাইকাৰছে গোটেই ৰাতি কাম কৰিছিল, তথ্য সংগ্ৰহ কৰিছিল।^৫৯ ইংৰাজী চেনেলৰ টহলদাৰী নাও, লাইটশ্বিপ আৰু ক'ষ্টগাৰ্ডক বিমানখনৰ প্ৰতি চকু ৰাখিবলৈ কোৱা হৈছিল।^৫

নিশাৰ ভাগত তালাচী অভিযান চলাবলৈ এটা সংগঠন গঠন কৰা হয়। সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত ডি ক'ই বিমানবন্দৰত নিয়োজিত নেদাৰলেণ্ডৰ নৌ বিমান সেৱাৰ তিনিখন ডাচ সাগৰীয় বিমান, ডাচ টৰ্পিডো নাও, ৰয়েল বায়ুসেনাৰ তিনিখন সাগৰীয় বিমান আৰু কে এল এম বিমান এন-এনএবিজে আৰু এইচ-এনএবিএক্সে ইংৰাজী চেনেল আৰু ডাচ উপকূলত অনুসন্ধান কৰে।^১ সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী নিৰ্মাণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা বিমানখন ব্যৱহাৰ কৰি নিউৱেনহুইছে এজন ফটোগ্ৰাফাৰৰ সৈতে একেলগে অনুসন্ধান কৰিছিল। পানী কম হোৱাৰ বাবে কেইবাটাও বালিৰ তল শুকাই গৈছিল যদিও বিমানখন বা ইয়াৰ কিছু অংশ পোৱা নগ’ল।^৫ দুপৰীয়া ফৰাচী বিমানেও, ফ্ৰান্সৰ উপকূলৰ কাষেৰে বিচাৰিছিল। নিৰ্ধাৰিত বিমানৰ চাৰিখন বিমানে (F-ADBI, F-GEAB, F-AECU en F-AEFC) বিমানৰ পথটোও অনুসন্ধান কৰিছিল।^৫১০

পাছদিনা ডাচ ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চৰ ছিপ্লেনবোৰ পুনৰ বিমানখন বিচাৰি ওলাই গ’ল। ভিৰেত নিয়োজিত ডাচ সাগৰীয় বিমানে বিচাৰিছিল যদিও বিমানখনৰ কোনো চিন নাছিল। সেইদিনা অনুসন্ধানৰ শেষত সকলো আশা এৰি দিয়া হৈছিল যে বিমানখন পোৱা যাব।^৫

২৬ এপ্ৰিলত এটা টেলিগ্ৰাম লাভ কৰা হয় যে গুডউইনৰ বালিৰ পাৰত এখন ডাচ বিমান পোৱা গৈছিল আৰু সেই অঞ্চলত এখন ব্ৰিটিছ বিমানে তেল দেখা পাইছিল।^৮ কিন্তু বাৰ্তাটো ভুল বুলি ধৰা পৰিল।^১১ কে এল এমৰ পৰিচালক প্লেছমেনক সংবাদ মাধ্যমে ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰশংসা কৰে এই ব্যাপক অনুসন্ধানৰ বাবে। এইচ নিউৱেনহুইছ আৰু জে ষ্ট্ৰাইকাৰছৰ প্ৰচেষ্টাকো প্ৰশংসা কৰা হৈছিল।^৫১০

প্ৰতিক্ৰিয়া

এই দুৰ্ঘটনাটোৱে বিমান যাত্ৰাৰ সুৰক্ষাক কেন্দ্ৰ কৰি চৰ্চা লাভ কৰে। যিহেতু কে এল এমৰ কেতিয়াও এনে দুৰ্ঘটনা হোৱা নাছিল, সেয়েহে ইয়াৰ ফলত সাধাৰণতে বিমান পৰিবহণ পিছুৱাই যাব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।^৫

কাৰণ

তদন্ত সমিতিখনে একমাত্ৰ সম্ভাৱ্য ব্যাখ্যা হিচাপে কয় যে পাইলটে নিশ্চয় কুঁৱলীৰ তলত পূৰ্ণ বেগত উৰি থকা পানীত খুন্দা মাৰিছিল। এই কথা হয়তো এজন প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে নিশ্চিত কৰিব পাৰে, যিয়ে বিমানখন ছেণ্ডগেটত আহি থকা দেখিছিল, য'ত দৃশ্যমানতা ভাল আছিল, কিন্তু সাগৰৰ ওপৰত কুঁৱলীৰ বাবে দিগন্ত দেখা পোৱা নাছিল।^১০

জোখ

বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, বিমানখনত ৰেডিঅ’ যোগাযোগ ব্যৱস্থা থাকিলে বিমানখন দুৰ্ঘটনাগ্ৰস্ত নহ’লহেঁতেন, কিয়নো ইয়াৰ সহায়ত কুঁৱলীৰ ওপৰত উৰি যাব পৰা গ’লহেঁতেন। দুৰ্ঘটনাৰ পিছত কে এল এমৰ সকলো বিমানে ৰেডিঅ’ যোগাযোগ ব্যৱস্থা লাভ কৰে। ১৯২৪ চনৰ ১ অক্টোবৰৰ পৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান পৰিবহণ সন্মিলনৰ পিছত জাহাজত ৰেডিঅ' যোগাযোগ ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰা হয়।^৫